Đúc tượng đồng

Nung khuôn và nấu đồng

Sau khi đã tạo được khuôn cần đem đi nung trong lò ở nhiệt độ 700 độ C. Bao giờ cũng vậy, công đoạn nung khuôn đòi hỏi sự chính xác về nhiệt độ và thời gian. Có như vậy mới tạo ra sản phẩm hoàn hảo được.
Khuôn sau khi nung cần được để nguội. Trong thời gian này, người thợ sẽ căn chỉnh độ dày mỏng của phần đồng. Độ dày mỏng dựa theo một yêu cầu kỹ thuật nhất định.
Khuôn không chỉ nung một lần như vậy là xong mà còn cần nung thêm một lần nữa ở nhiệt độ 500 độ C. Trước lần nung này, người thợ sẽ cho chỉnh sửa khuôn và quét bên ngoài khuôn một lớp sơn chịu nhiệt.
Về đồng nguyên liệu, đồng cần được nấu ở nhiệt độ 1200 độ C cho tới khi nóng chảy hoàn toàn thì đem pha thêm với các kim loại khác như kẽm, chì, thiếc theo một tỉ lệ đã định. Như đã nói tỉ lệ này sẽ tuỳ thuộc vào cơ sở đúc tượng đồng. Lúc này, nhiệt độ cần được điều chỉnh tăng thêm 50 thành 1250 độ C.

Đồ đồng phong thủy



5. Rót đồng vào khuôn
Nghe tên thì tưởng như công đoạn này đơn giản nhưng đây lại là công đoạn khó nhất vì nó đòi hỏi sự khéo léo và tay nghề của các nghệ nhân đúc tượng đồng. Khuôn phải được nung nóng. Đồng phải được rót sao cho chảy đều trong khuôn.
6. Dỡ khuôn, sửa nguội
Sau khi đồng nguội và đông kết vào khuôn thì các nghệ nhân sẽ tiến hành dỡ khuôn và hoàn thiện các công đoạn cuối cùng như mài, dũa, đục. Công đoạn này gọi là sửa nguội sao cho sản phẩm được hoàn thiện giống với mẫu nhất.
7. Hoàn thiện sản phẩm
Sản phẩm sau khi sửa nguội gần như đã hoàn thiện. Lúc này, nghệ nhân sẽ kiểm tra lại tượng đồng lần cuối trước khi mang ra thị trường hoặc giao cho khách.


Năm 1987, Nguyễn Trọng Hạnh, thôi “chức” trợ lý giám đốc kiêm tổng kho trưởng Công ty Xuất nhập khẩu Ý Yên (Nam Định), và tổ chức thu nhận công nhân để thành lập Công ty Xây dựng Tiến Thắng. Nhưng rồi mọi kế hoạch đổ vỡ khi anh chạy theo “mốt” làm tượng Phật giả cổ. Năm 1991, anh bắt đầu mở xưởng ở làng, hễ ở đâu có nghề đúc đồng truyền thống là anh tìm tới, từ Ngũ Xã (Hà Nội) đến Đại Bái (Bắc Ninh), Ba Chè (Thanh Hóa), rồi đến Huế. Anh mua một số tượng mẫu để học kinh nghiệm.

Khi đã luyện được tay nghề làm tượng Phật, anh bắt đầu theo đuổi đúc các bức tượng nghệ thuật. Đến nhà ai chơi, thấy bức tượng đẹp anh đều mượn về đúc thử. Anh tự nguyện đi đúc tượng thuê cho nhiều nhà điêu khắc nổi tiếng như Tạ Quang Bạo, Minh Đỉnh, Tạ Duy Đoán, Lê Liên, Nguyễn Chi Lăng, Kim Xuân... Ngoài ra, anh học ở các di tích lịch sử, thấy ở đâu có nhiều đồ thờ đẹp, cổ kính anh đều nghiên cứu cho đến khi thuộc làu từng chi tiết, hoa văn.

Đúc tượng đồng


Tượng chân dung bằng đồng khi đúc quan trọng nhất ở khâu làm mẫu và nặn khuôn hai quá trình đó phải rất kĩ lưỡng.Quá trình đúc thành phẩm sau nặn mẫu làm khuôn là 20 ngày quá trình khi đúc song chúng tôi tiến hành sửa nguội đánh bóng làm sạch bề mặt sau khi làm sạch đánh bóng bề mặt chúng tôi làm màu theo yêu cầu và phun lớp bảo vệ chuyên dụng.
Tổng quá trình đúc tượng bán thân bằng đồng gửi đến quí khách sản phẩm ưng ý là 25 ngày.Thông thường tượng đồng bán thân được đúc kích thước thông dụng nhất là 45 cm trọng lượng nặng khoảng 30 Kg

Năm 2003, Công ty Mỹ thuật Trung ương giao cho Nguyễn Trọng Hạnh đúc tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ nặng 220 tấn, cao trên 12m. Đối với Hạnh, đó là một niềm vinh dự lớn trong đời. Anh khóa chặt cửa xưởng đúc, suốt 3 tháng liền không ra ngoài. Trên 50 thợ cùng vào cuộc. Tượng quá lớn, không thể đúc khuôn liền, anh nghĩ cách cắt rời khuôn thành 12 khúc rồi đúc lần lượt. Tám lò nung, trên đặt bốn cái nồi nấu đồng lúc nào cũng sôi sùng sục. Hạnh đứng trên giàn giáo chỉ huy. Bốn cần cẩu loại 25 tấn và 50 tấn đặt ở bốn góc khuôn để rót đồng.

Cuối cùng, bức tượng lớn cũng hoàn thiện. Cả một đoàn xe được huy động mới vận chuyển được công trình của Hạnh lên Điện Biên Phủ, dựng trên đỉnh đồi D1 trong dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên.

Và những tác phẩm mang tầm lịch sử, thời đại

Thuở xưa, 2 làng Tống Xá và Vạn Điểm chỉ đúc những mặt hàng đơn giản như đồ thờ cúng, đỉnh đồng, lư hương. Đến nay, sản phẩm của họ ngày càng đa dạng, tinh xảo hơn với những bức tượng Phật, danh nhân, lãnh tụ dân tộc. Đó là những công trình nặng hàng chục, hàng trăm tấn, thể hiện tinh thần, ý nghĩa lịch sử, tầm vóc thời đại...

Cụm tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ cao 12,6m, nặng trên 200 tấn, chỉ là một trong nhiều tác phẩm quy mô lớn của người Ý Yên. Gần đây, các nghệ nhân ở Tống Xá, Vạn Điểm cũng đã đúc rất thành công bức tượng Phật Tổ Như Lai, nặng 30 tấn, tọa lạc trên đỉnh núi Sóc Sơn (Hà Nội) và tượng Tam Thế đặt tại khu du lịch Tràng An (Hoa Lư, Ninh Bình).


Đúc tượng đồng


Đầu năm 2005, các nghệ nhân đúc đồng Ý Yên cũng đã bắt tay đúc tượng Quốc mẫu Âu Cơ và các vị Lạc tướng, Lạc hầu tại Khu di tích đền Hùng (Phú Thọ) cao 1,65m.

Nhân dịp kỷ niệm 990 năm Thăng Long-Hà Nội, cũng lại chính những nghệ nhân tài ba của Ý Yên được mời đúc bức tượng vua Lý Thái Tổ nặng trên 40 tấn.

Gần đây nhất, cuối tháng 12-2005, để chuẩn bị cho Lễ khai ấn đầu Xuân Bính Tuất, các nghệ nhân đúc đồng tài ba ở làng Tống Xá lại được chọn lựa, giao phó thực hiện đúc tạc 14 bức tượng Hoàng đế nhà Trần (mỗi bức nặng gần 1 tấn), hiện đặt tại đền Trùng Hoa thuộc khu di tích lịch sử-văn hóa đền Trần (ngoại vi TP Nam Định).

Để làm được 14 pho tượng trên, Công ty TNHH cơ khí đúc Thắng Lợi đã huy động tới 50 thanh niên khỏe mạnh cùng các nghệ nhân thâm niên của làng. Dưới bàn tay điêu luyện, rắn rỏi của các nghệ nhân, những dòng họa tiết, hoa văn trên thân 14 bức tượng hiện rõ một cách sinh động, diễn tả đúng sự uy nghi, đường hoàng của một vương triều thịnh trị trong lịch sử, đã 3 lần chiến thắng giặc Nguyên-Mông vào thế kỷ 13.

Sẽ đưa đồ đồng vượt đại dương

Nghề đúc đồng ở Tống Xá, Vạn Điểm gắn với một truyền thuyết. Chuyện rằng, cách đây gần 900 năm, tại Phủ Yên Khánh (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), có ông Nguyễn Chí Thành ngay từ nhỏ đã xuất gia theo hầu Thiền sư Giác Không. Ông là người học rất giỏi, đi nhiều nơi, đem học vấn dạy cho mọi người.

Trong một lần qua Tống Xá, ông đã dạy cho dân làng cách làm khuôn để đúc đồng. Nhiều thế kỷ đã trôi qua, lịch sử cũng nhiều thăng trầm, dâu bể, nhưng nghề đúc đồng vẫn trường tồn như chính chất liệu đanh rắn của nó. Để nhớ công lao của ông, dân làng đã lập đền thờ. Hàng năm, vào giữa tháng 2 âm lịch, làng mở hội để tưởng nhớ công lao người đã truyền nghề, đem lại sự nghiệp cho làng.

Bây giờ trở về Tống Xá, Vạn Điểm, từ tinh mơ đến tận sẩm tối, đâu đâu cũng gặp hình ảnh những bếp lò đỏ rực lửa. Thật không ngờ, nghề đúc đồng đã nhiều vất vả, hiểm nguy lại cần phải thật tỉ mỉ, tinh xảo mới tạo ra được sản phẩm hoàn hảo. Người thợ đúc phải trải qua rất nhiều công đoạn, từ cách chọn đất xây lò, nhóm lửa, chọn đồng đến làm khuôn, nấu chảy các mẻ đồng... Tất cả phải được thực hiện thận trọng, chuẩn xác để đảm bảo cho sản phẩm không bị vênh và co ngót.

Theo nghệ nhân trẻ Nguyễn Trọng Hạnh, công đoạn quan trọng nhất và cũng quyết định nhất trong quá trình sản xuất là lúc rót